Dưỡng sinh đỉnh cao chính là “nhàn”
Khi nói đến dưỡng sinh, nhiều người thường nghĩ ngay đến ăn uống, tập luyện hay các phương pháp chăm sóc cơ thể. Nhưng trong tư tưởng dưỡng sinh phương Đông, đặc biệt là Phật gia và Đạo gia, sức khỏe không bắt đầu từ thân, mà bắt đầu từ tâm.
Một cơ thể có thể đang nghỉ ngơi, nhưng nếu tâm trí vẫn đầy suy nghĩ, lo lắng, căng thẳng, thì sự nghỉ ngơi ấy chưa thật sự trọn vẹn. Đó là lý do vì sao trong dưỡng sinh có một khái niệm rất quan trọng: để tâm trí rỗng rang.
Để tâm trí rỗng rang không có nghĩa là bỏ mặc cuộc sống hay trốn tránh trách nhiệm. Đó chỉ đơn giản là cho mình những khoảnh khắc không bị kéo đi bởi suy nghĩ. Không cố phân tích, không cần phán đoán, không ép bản thân phải hiểu hay phải làm điều gì đó.
Trong Phật giáo, trạng thái này được gọi là vô niệm (chánh niệm)– không phải là không có suy nghĩ, mà là không bị suy nghĩ chi phối. Khi tâm không còn bám vào từng ý nghĩ xuất hiện, sự căng thẳng tự nhiên giảm xuống.
Khi không làm gì cả và không nghĩ gì cả, con người trở về trạng thái thuần khiết nhất của mình. Trạng thái ấy rất giống với tâm thức của một đứa trẻ dưới ba tuổi: sống trọn vẹn trong hiện tại, không mang theo quá khứ, cũng không lo lắng cho tương lai.
Ở trạng thái này, sự hiểu biết đến một cách rất tự nhiên. Không cần cố gắng suy nghĩ, cũng không cần tìm kiếm câu trả lời. Nhiều điều vốn rối rắm, khi tâm lắng xuống lại trở nên rõ ràng. Đó là sự “hiểu ra” đến từ tĩnh lặng.
Phật gia nói rằng: vốn dĩ đã viên mãn. Con người không thật sự thiếu điều gì, chỉ là tâm trí quá bận rộn nên không cảm nhận được sự đầy đủ vốn có. Khi vọng tưởng lắng xuống, cảm giác trọn vẹn tự nhiên xuất hiện.
Đạo gia lại cho rằng: đại đạo vốn rất giản đơn. Tự nhiên luôn vận hành theo những quy luật đơn giản, chỉ là con người thường làm mọi thứ trở nên phức tạp hơn mức cần thiết. Khi bớt gượng ép, cuộc sống trở nên nhẹ nhàng hơn.
Những hình ảnh quen thuộc trong dưỡng sinh phương Đông thường rất giản dị. Như mèo nằm yên tận hưởng ánh nắng, không mục đích, không toan tính. Như chó nằm trên đất, thuận theo nơi nó đang ở. Như cá lặng yên giữa làn sóng, bên ngoài có động nhưng bên trong vẫn yên.
Dưỡng sinh, theo tinh thần này, không phải là cố gắng làm cho cơ thể khỏe hơn bằng mọi giá. Mà là tạo điều kiện để sự sống được vận hành đúng nhịp tự nhiên của nó. Khi tâm trí yên, thân thể tự điều hòa. Khi con người bớt chống lại tự nhiên, tự nhiên sẽ nâng đỡ con người.
Dưỡng sinh, sau cùng, chính là nuôi dưỡng sự sống – từ bên trong.
